De expertmeeting is bedoeld ter afsluiting van de tentoonstelling Dolly en ter voorbereiding van het aangekondigde lange termijnproject. Het programma bestaat uit een kritische lezing van Dr. Petra Derkzen over de mogelijkheden van stadslandbouw. Derkzen is assistant professor Rural Sociology Group aan de Landbouwhogeschool van Wageningen. Haar lezing wordt voorafgegaan door de presentatie van drie  kunstenaarsplannen die in het kader van Dolly werden ontwikkeld. Het Kunstfort wil deze in 2012 ten uitvoer brengen. Het geheel wordt gevolgd door een discussie voorgezeten door een forum van experts, kunstenaars, wetenschappers en maatschappelijke organisaties. Het publiek wordt in de gelegenheid gesteld om mee te discussiëren.

11 september t/m 27 november 2011
Kunstfort bij Vijfhuizen

 Het was een stille wens om ooit met Thom Puckey samen te werken. Ik bewonderde zijn werk al sinds het begin van de jaren negentig, toen ik het op verschillende plekken – een tentoonstelling in Arti, verschillende presentaties bij Galerie de Praktijk – tegen kwam. Het eerlijke en compromisloze werk bleef jarenlang door mijn kop spoken totdat zich de gelegenheid voordeed om een tentoonstelling van zijn werk te maken in Kunstfort bij Vijfhuizen. Het Kunstfort is een bijzondere locatie. Het is één van de forten van de Stelling van Amsterdam met een speciale tentoonstellingsruimte, waar het radicale werk van Thom Puckey uitstekend tot zijn recht komt. 

pers
De Telegraaf, Naakten met wapens van Thom Puckey, 15 september 2011
Haarlems Dagblad, controversiele naakten Thom Puckey, 7 september 2011
Het Parool, 10 september 2011
Meerradio, Puur Cultuur, uitgezonden woendagavond 14 september

 voor meer informatie zie Blog en Texts

www.gerhardhofland.com

Naar aanleiding van de tentoonstelling False Focus, samengestelt door Rune Peitersen.
met werk van: Gwenneth Boelens, Beate Gütschow, Marc Philip van Kempen, Michiel Kluiters, Erik Olofsen, Rune Peitersen, Bradley Pitts, Roland Schimmel, Melanie Wiora

https://shop.nestruimte.nl/nl/shop/false-focusfalse-focus/

Copyright: Saskia Monshouwer

Het Kunstfort bij Vijfhuizen is een markante plek. Het maakt deel uit van de stelling van Amsterdam, een verdedigingscomplex van sluizen, dammen en dijken bedoeld om grote stukken land aan de rand van de stad onder water te zetten. Aan het honderdnegenendertig kilometer lange verdedigingswerk werd circa twintig jaar gebouwd – vanaf het einde van de 19^e eeuw tot ongeveer 1914. Het was de bedoeling dat de vijandige legers die naar de hoofdstad oprukten, vast zouden lopen in de drassige grond. Hoewel de linie nog niet af was toen de Eerste Wereldoorlog begon, werden tijdens de algehele mobilisatie die volgde verschillende regimenten in de forten gelegerd.

Het artikel begint met een korte weergave van de geschiedenis van het Kunstfort omdat zij de entourage vormen voor de tentoonstelling Armed and Relatively Dangerous.  Op deze expositie worden vijf marmeren beelden van de beeldhouwer Thom Puckey getoond.  Vijf prachtige jonge vrouwen, vier melkwit, één zwart gemêleerd die wapens dragen, messen, stenguns, mitrailleurs. Het Kunstfort met zijn lage enigszins gedrongen ruimtes en zijn rauwe functionele architectuur lijkt voor de periode van de tentoonstelling even op een klassieke glyptotheek  - een museum gewijd aan steen en sculpturen. Thom Puckey legt uit dat hij ter inspiratie voor zijn beelden veel naar oorlogsmonumenten keek en vertelt dat zijn grootvader tijdens de Eerste Wereldoorlog, die in Engeland de ‘Great War’ wordt genoemd, in de Vlaamse loopgraven stond. Er dus sprake van een directe, anekdotische relatie van zijn werk met het fort en die ene oorlog – ook al werd in het neutrale Nederland niet daadwerkelijk gevochten.  Maar, hoewel oorlog, wapens en seksualiteit de toon zetten, gaat het bij het werk van Puckey om meer dan om ‘de dood en het meisje’.

16 bedden, 29 kilo maltsiroop, 8 zakken gist, brood, citroenen en boter
Thom Puckey werd in 1948 in Bexley Heath, Kent, England geboren. Hij volgde verschillende kunstopleidingen en eindigde op de Royal College of Art in Londen. In de eerste jaren na zijn studietijd, van 1972 tot 1980, vormt hij samen met de kunstenaar Dirk Larsen het performance-duo  Reindeer Werk. Vanwege de democratiserende eigenschappen is de performance in zekere zin dé experimentele kunstvorm van de jaren zestig en zeventig mede vanwege haar democratiserende eigenschappen. Het is, volgens de kunstenaars, kunst voor iedereen. En ook in overdrachtelijke zin wordt de performance ingezet om de afstand tussen kunstwerk en publiek te verkleinen; het kunstwerk is geen afbeelding meer van de realiteit maar écht omdat kunstwerk en beleving samenvallen .Thom Puckey is door beide strevens aangedaan. In 1978, het jaar waarin hij zich in Nederland zal vestigen, doet Reindeer Werk een performance in de Appel.  Het duo installeert zich voor vijf dagen en nachten in de instelling en neemt 16 bedden, 29 kilo maltsiroop, 8 zakken gist, brood, citroenen en boter mee. “People were invited to “be” with them. To co-exist in the same time and space.” [1]

Hoewel Thom Puckey gefascineerd is door het vermogen tot fysieke en spirituele overgave,  lijkt hij ook al vroeg te beseffen dat het streven naar directheid paradoxale aspecten heeft. Kunst is altijd fictie en dus altijd onecht; er is altijd sprake van een zekere afstand tussen het kunstwerk en de werkelijkheid, maar is een kunstwerk daarom ook onwaarachtig, of onwaar? Deze vragenreeks komt in zijn werk centraal te staan.  Al snel nadat hij zich in Amsterdam vestigde maakt hij zijn eerste installaties. Enkele motieven en inspiratiebronnen verbinden de vele verschillende betekenislagen. In de  installaties Five Houses, Five Cities (1983) die in Groningen, Amsterdam, Arnhem en Eindhoven te zien waren is dat de alchemie. Een tweede motief, de lens, wil ik hier iets verder uitwerken.

To Be Looked at (from the Other Side of the Glass)

In 1987 maakt Thom Puckey de  installatie True Light. [2] Het werk bestaat uit twee paspoppen, een man en een vrouw in 19^e-eeuwse kledij die ieder aan één kant van een kruisvormig plankier staan. De man draagt een rode, de vrouw een groene ‘lens’.  In het midden bevindt zich een groepje marionetten dat verschillende attributen vasthoudt. Zo heeft één van hen een vergrootglas in de hand. In 1988 ontstaat Untiltled with Lens and Skeletons: een ijzeren frame dat  een compositie van twee skeletten en een grote lens omvat. Een blauwe, rode en zwarte kleurfilter bekronen het geheel.  Dit zijn maar twee voorbeelden die echter wel exemplarisch zijn. Gelet op de titel en de betekenis van de lens in de Westerse wetenschap en filosofie is het mogelijk om er enkele voor het oeuvre van Puckey belangrijke vraagstellingen uit te destilleren.

Vanaf het moment dat de astronoom Johannes Kepler (1571-1630) de werking van de lens doorgronde, is zij de focus voor gedachten over de waarneming  en dus ook voor de twijfel aan de waarneming en (zintuigelijk) bedrog. De vragen die Thom Puckey bezighouden zijn aan  wetenschapsfilosofische vragen gelieerd. Als je naar de titels van enkele opeenvolgende werken kijkt, zoals Every Thing I Say is Not True uit 1986 en True and False Lights uit 1987, merk je hoe de vragen over echtheid (van kunst), waarheid en trouw elkaar opvolgen. Thom Puckey is niet op zoek naar een antwoord. Het werk is geen puzzel die moet worden opgelost. Je wordt als toeschouwer met een specifieke situatie geconfronteerd.  De verwijzingen verruimen de betekenis. In het eerder genoemde werk True Light  worden waarheid en trouw met elkaar verbonden via een verwijzing naar Jan van Eycks Arnolfini portret (1434). Maar, je zou vanwege het motief en het woordspel ook kunnen denken aan werk van Duchamp, zoals het enigmatische To Be Looked at (from the Other Side of the Glass) with One Eye, Close to, for Almost an Hour (1918). Maar, met oog op het latere werk van Thom Puckey komt ook het onverwachte laatste werk van Duchamp, Etant Donnés, in aanmerking. [3] Dat lijkt volledig om seksualiteit en voyeurisme te draaien.

statuaria marmer
Hoe veel de marmeren sculpturen van vrouwen met wapens ook van zijn eerdere werken verschillen, er zijn meerdere verbindende factoren zoals zijn fascinatie voor lichaam en directheid die aan zijn performance-ervaringen gekoppeld kan worden. De aandacht voor de Lens wijst in de richting van zijn interesse voor film en fotografie. Zijn nieuwe werk is even non-conformistisch als zijn eerdere werken. Zijn materiaalkeuze en zijn aandacht voor het 19^e-eeuws realisme zijn wellicht op te vatten als een breuk met het modernisme – terug naar het ambacht – maar bieden daarnaast volop mogelijkheden om met betekenissen te spelen en het publiek op een directe manier met kunst te confronteren.  

Het materiaal, marmer, is indrukwekkend. Je kunt de huid er op een prachtige manier mee nabootsen, iets wat je duidelijk ervaart als je voor de beelden staat. Het effect wordt versterkt door het contrast tussen hard en zacht. De hardheid van de wapens werkt anders dan de zachtheid en gedetailleerdheid van de huid. Maar hoewel het zonder twijfel om een realistische weergave gaat – je realiseert je al snel dat echte vrouwen voor het werk poseerden – is het ook een  ‘echtheid’ met absurdistische kwaliteiten. Het absurdisme zit hem wellicht in de posen die de vrouwen aannemen en in het gegeven dat zij wapens dragen, maar heeft ook met het materiaal te maken. Dan denk ik aan een werk van Emmanuel Fremiet (1824-1910)dat ik deze zomer in het Musée d’Orsay in Parijs bekeek, Pan en de Beertjes (1867). Het realisme van de blote billetjes en het bokkenstaartje van Pan werkten nogal vervreemdend.

Fremiet werkt in de tweede helft van de 19^e eeuw. Thom Puckey wijst zelf naar een groep Franse en Italiaanse beeldhouwers van een generatie eerder, zoals Antonio Canova (1757-1822), Lorenzo Bartolini, (1777–1850), Jean-Antoine Houdon (1741-1828) en Giovani Dupré (1817-1882). Met de classicistische en realistische beeldhouwkunst als uitgangspunt, maakt hij hedendaagse werken. En opnieuw bevat het werk evenals de werken uit de jaren tachtig vele betekenislagen. Want juist in een realistisch werk kunnen echt en onecht, waar en onwaar in een spannende verhouding naast elkaar worden geplaatst. Je kunt dan denken aan de beeldhouwkunst maar ook aan de film. Vanaf het moment dat de eerste filmbeelden vertoond worden, vertegenwoordigt de film zowel de realiteit – denk aan Lumière en de documentaire- als de realistische verwezenlijking van de fantasie. Zij spreekt de waarheid en is (mede daarom) een ideale leugenaar.

All you need to make a movie is a girl and a gun
De werkelijkheid is altijd een (culturele) constructie en in het werk van Thom Puckey worden verschillende constructies met elkaar geconfronteerd. Het 19^e-eeuwse realisme staat naast de 20^e-eeuwse popcultuur. De beeldhouwkunst, herinnert aan bewegend beeld. Het realisme van zijn modellen staat naast de fantasmagoria van de film en de mythologie. All you need to make a movie is a girl and a gun, zegt hij de filmer Jean Luc Godard na. Hij zoekt naar drama en de wapens die de jonge vrouwen dragen versterken dit effect. Zij verwijzen naar kracht. Maar het Chicks ’n Guns-motief is ook een heldere en eenvoudige matrix om de vele betekenissen bijeen te houden. Met Duchamp in het achterhoofd speelt Thom Puckey een spannend dubbelspel. Het gebruikte marmer is even verhullend als onthullend. Omdat alles zo wit is en alleen in structuur is uitgewerkt, zal je sommige details in eerste instantie niet waarnemen. Je ziet ze pas als je nadert. Dit is pervers, hier niet gebruikt in de betekenis van ‘tegennatuurlijk’ die de Dikke van Dale vermeld, maar als  ‘eigenzinnig’ of ‘verdraaiing van de werkelijkheid’ zoals het Engels-Nederlandse woordenboek vermeldde. Want Thom Puckey speelt en verdraait. Als je naar Kim de Weijer as Amputee with 3 Pistols  (2010) kijkt, dan zie je hoe de toevoeging van het bh-tje de huid van haar borsten en hals nog zachter maakt. En als je naar de pistolen kijkt zie je ze de pistolen onmogelijk kan oppakken of gebruiken. Ze kan ze niet eens zelf bij haar benen hebben neergelegd. Is er ergens een ander?

Thom Puckey hanteert het realisme als verleiding, een vorm van directheid die de kijker medeplichtig maakt zoals sommige goede filmers doen. Hoe is het, To Be Looked at (from the Other Side of the Glass)?  Hoe is het om te kijken? De toeschouwer is niet medeplichtig aan geweld of obsceniteiten, de vrouwen en meisjes die door Thom Puckey werden uitgebeeld zijn kalm en zelfverzekerd, maar hij of zij neemt wel deel aan het verhaal. Je neemt deel aan de verschillende manieren waarop de werkelijkheid met hulp van beelden verdraaid wordt. Dat de pose van de vrouw op het werk  A.V. with Knife and RPG-7  aan Oedipus and the Sphinx van Ingres is ontleend, hoef je niet per se te weten. Maar als je het weet, wordt duidelijk dat het bij het beeld om een passieve, symbolische vorm van geweld gaat. Zij draagt de moderne wapens als een ouderwetse pijl en boog. Het werk Falling Figure with 2 Carbines  is geïnspireerd op Robert Capa’s foto The Falling Soldier het icoon van de Spaanse Burgeroorlog. Voor sommigen was het onverteerbaar dat de situatie die zo echt leek, wellicht toch geënsceneerd is. In combinatie met een tweede mogelijke inspiratiebron Herbert James Draper’s Lament for Icarus wordt de referentie aan het dode lichaam versterkt. Dit werk toont een heel dramatische versie van Icarus na zijn val.

Aan de confrontatie van de verschillende (culturele) beeldende en tekstuele betekeniscodes kan je  allerlei conclusies verbinden, bijvoorbeeld met betrekking tot de veranderende positie van vrouwen – in de 19^e-eeuwse kunst was de verbeelding van vrouwelijk naakt aan strikte regels gebonden, terwijl nu alles mogelijk lijkt – maar dat wordt al snel moralistisch. Thom Puckey laat zulke conclusies volledig achterwege. Zijn werk is een confrontatie met het leven, en een uiteenzetting over de kunst die evenals de jonge vrouwen Armed and Relatively Dangerous is.   

Het was een stille wens om ooit met Thom Puckey samen te werken. Ik bewonderde zijn werk al sinds het begin van de jaren negentig, toen ik het op verschillende plekken – een tentoonstelling in Arti, verschillende presentaties bij Galerie de Praktijk – tegen kwam. Het eerlijke en compromisloze werk bleef jarenlang door mijn kop spoken totdat zich de gelegenheid voordeed om een tentoonstelling van zijn werk te maken in Kunstfort bij Vijfhuizen. Het Kunstfort is een bijzondere locatie. Het is één van de forten van de Stelling van Amsterdam met een speciale tentoonstellingsruimte, waar het radicale werk van Thom Puckey uitstekend tot zijn recht komt. 

 Voor meer informatie zie Shows en Texts of www.kunstfort.nl 

Thom Puckey                                                                  Openingsspeech door Xander Karskens

Figure falling backwards with two carabines – 2010, Marmer

Mitrailleuse – 2008, Zwart Marmer

Met werk van o.a.
Jan van der Pol, Coos Dieters, Carola Rombouts, Marc Nagtzaam, Wouter van Riessen, Rob Scholte, Toon Teeken, Stephan Keppel, Helen Frik

De Uitgave is een co-productie van De SBK en de Vrienden van het Allard Piersonmuseum

http://allardpiersonmuseum.nl/tentoonstellingen/

De Stelling van Amsterdam is een laat 19^e-eeuwse / vroeg 20^e-eeuwse verdedigingslinie die haar sporen achterliet op het platteland dat deze stad omringd. Je kunt De Stelling historisch benaderen, maar vanwege haar ligging in een sterk geurbaniseerd gebied heeft zij daarnaast indringende actuele betekenissen. De Stelling zou een cultuur-, landschap- en natuurcorridor kunnen zijn.

In het onderzoek wordt bekeken hoe deze actuele betekenissen aan de hand van beeldende kunst op de voorgrond kunnen worden getild. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de invulling van het begrip recreatie. Niet alleen in het licht van de concrete aspecten van vrijetijdsbesteding, zoals toerisme, sport en museumbezoek, maar in het licht van de vrijetijdsbeleving die wellicht in relatie staat tot het ervaren van vrijheid en ruimte.

Het onderzoek is de eerste fase en is gericht op het realiseren van een essaybundel (fase II) en een tentoonstelling (fase III).  Met ondersteuning van het Fonds BKVB.

De kernvraag van deze expertmeeting was, hoe beeldende kunst kan worden ingezet om materieel en immaterieel erfgoed te ontsluiten. Deze vraag kwam op tijdens de voorbereidingsperiode van ‘Dreams are my Reality; the Seriousness of Play’ een tentoonstelling die Saskia Monshouwer als gastcurator voor Kunstfort bij Vijfhuizen ontwikkelde. De tentoonstelling ging over geschiedenis en de manier waarop kunstenaars op de geschiedenis reflecteren. Het thema werd ingegeven door de bijzondere tentoonstellingslocatie, Kunstfort bij Vijfhuizen, onderdeel van de Stelling van Amsterdam en één van de doelstellingen was om mensen uit de omgeving te prikkelen om over geschiedenis na te denken. We wilden deze mensen actief bij het fort en haar geschiedenis betrekken.     

Geschiedenis leeft in de samenleving én in de beeldende kunst; in het Stedelijk Museum van Amsterdam loopt op dit moment bijvoorbeeld de tentoonstelling ‘Monumentalisme – geschiedenis nationale identiteit en geschiedenis’. De tentoonstellingsmakers signaleren een trend; veel hedendaagse kunstenaars reflecteren op de geschiedenis. Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan twee gastsprekers van vanmiddag nemen aan deze tentoonstelling deel. Bovendien zijn er inmiddels veel verschillende samenwerkingsprojecten van erfgoedinstellingen, historici, erfgoedbeheerders en kunstenaars gaande. Deze praktijken vormden de aanleiding om een expertmeeting te organiseren. Ellie van den Bomen (Kunst en Cultuur Noord-Holland), Birgitta Fijen (Cultureel Erfgoed Noord-Holland) en Saskia Monshouwer vormden een redactieraad en bogen zich over de inhoud.

Op basis van de ervaringen met eigen projecten, in relatie tot samenwerkingsprojecten van anderen werden het programma en het thema ontwikkeld. Er zijn inmiddels veel interessante samenwerkingsprojecten gedaan. Dan kan je denken aan ‘Atlas Overstad’ een culturele biografie waarin de eeuwen van verandering in de wijk Overstad bij Alkmaar in beeld zijn gebracht, aan de verschillende tentoonstellingen die in het Zuiderzeemuseum zijn gemaakt, aan Wierdijk – hergebruikt landschap, contiuniteit en verandering,  of aan ‘Capturing Metamorphosis’. De expositie is op dit moment in het Allard Pierson Museum te zien. De theoretica Alena Alexandrova bedacht het concept, wat zij in samenspraak met de archeoloog Vladimir Stissi doorontwikkelde. Het project vond plaats onder auspiciën van het UVA Erfgoedlab, waar Wim Huperetz, directeur van het Allard Piersonmuseum ongetwijfeld meer over vertellen zal.  Een laatste project dat ik wil noemen is ‘The object Lag; The archeology of autonomy’. Emily Williams, als curator verbonden aan het Haarlemse kunstenaarsinitiatief De Nieuwe Vide, nam op 24 juni met een groep kunstenaars een dag lang het Teylersmuseum over.  

Het is slechts een kleine greep uit alle projecten, en ondanks – en waarschijnlijk eerder dankzij –  de vele verschillende voorbeeldprojecten groeit de behoefte om vragen te stellen, want wat is de specifieke meerwaarde van beeldende kunst als het om geschiedenis en erfgoed gaat? Wat verwachten wij precies van deze samenwerkings projecten? Hoe verloopt de samenwerking in praktijk en wordt aan de verwachtingen voldaan? Om een start te maken met de beantwoording van de vragen, kan je een aantal thematische clusters onderscheiden die inzicht geven in de wederzijdse verwachtingen. De praktische projectdoelstellingen vloeien vaak uit deze verwachtingen voort.

De eerste cluster concentreert zich rond het doen van historisch en archeologisch onderzoek in samenwerking met kunstenaars.  ‘Capturing Metamorphosis’ valt in deze categorie. De samenwerking tussen Alena Alexandrova en Vladimir Stissi was gericht op vragen op metaniveau. Er werd bovendien een curator aangetrokken, Martine van Kampen, om de tentoonstelling te verwezenlijken. In zeker opzicht staat dit project in het verlengde van het onderzoek dat de archeoloog Michael Schanks in 2001 samen met de performer Mike Paerson deed. (1) Theorie, creativiteit en beleving zijn de sleutelwoorden. Op de achtergrond speelt de complexe vraag naar de verhouding, heden en verleden, die onder meer tot uitdrukking komt in de vraag hoe wij het verleden levend kunnen houden.

Het levend houden van erfgoed en geschiedenis vormt de kern van de tweede cluster verwachtingen en experimenten. De vraag of je de geschiedenis ook werkelijk kunt na-beleven duikt sinds Huizinga regelmatig op. Op dit terrein wordt van beeldend kunstenaars vaak veel verwacht. Opnieuw komen de begrippen creativiteit en verbeelding bovendrijven. Bij het na-beleven wordt vaak aan theaterspel en performances gedacht. In de beeldende kunst is het begrip ‘re-enactement’ een eigen leven gaan leiden.

De derde cluster van verwachtingen is met de tweede verweven omdat het belang van dit verlevendigen van de geschiedenis in het contact met het publiek ligt. Bij contact met het publiek kan je denken aan de overdracht van kennis, aan educatie, maar vaak strekken de verwachtingen zich verder uit, en is het werkelijk streven het bereiken en betrekken van (nieuwe) groepen mensen bij erfgoed en cultuur. Dat bij dit proces beeldende kunstenaars betrokken worden is niet vreemd. Op dit moment werken veel kunstenaars projectmatig. Zij zijn met hun werk niet meer uitsluitend gericht op het maken van objecten voor musea, maar bewegen zich actief in een omgeving, op zoek naar contact met de bewoners ervan. Deze artistieke ontwikkeling komt voort uit de democratiseringstendensen van de jaren 60 en leidde in de jaren 90 tot categorieën als ontmoetingskunst en community art. Kunstinhoudelijk is de concrete democratiseringswens verweven met de conceptuele kunst, maar in praktijk is de ontwikkeling naar vele kanten uitgewaaierd. Er is ook sprake van een verloop naar het thema identiteit, en zoals bekend in de afgelopen jaren ook naar het thema Nationale identiteit.

Het is niet van belang of deze clusters als categorieën kunnen functioneren. Het gaat hier vooral om hun samenhang. Als je het hele veld overziet, merk je dat er sprake is van meerdere parallelle ontwikkelingen die zowel erfgoed, als beeldende kunst betreffen. Beide groepen zoeken naar strategieen en methoden om een zo groot mogelijk publiek bij nieuwe kennis en ontwikkelingen te betrekken. Maar, er is ook sprake van verschillen. ‘Capturing Metamorphosis’ gaat eigenlijk (vanuit het perspectief van de curator) over nieuwe media en archeologie. ‘The object Lag’ gaat eigenlijk (vanuit het perspectief van de curator) over de manier waarop beeldende kunstenaars op dit moment met de verstarring van objecten omgaan. Erfgoedinstellingen, monumentenbeheer en beleidsmakers, streven wellicht andere doelen na. Toch zijn deze artistieke vraagstellingen ook voor historici interessant. Kunstenaars stellen vaak vragen die aan het heden zijn gerelateerd en mogelijk onder het publiek leven. Een goed voorbeeld van een dergelijke vraag is het oorspronkelijke uitgangspunt van ‘’Monument to another Mans Fatherland’ van Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan: Hoe kijken hedendaagse Turken in Berlijn tegen het Pergamon altaar aan? De blik van een kunstenaar kan verhelderend zijn, zoals Peter van Mensch aan de hand van het werk van Fred Wilson zal laten zien.

Na deze beschrijving zou het kunnen lijken alsof de positieve resultaten van de projecten voor de hand liggen. Maar we staan natuurlijk pas aan het begin. In 2009 schreef Manfred Sellink, directeur Musea Brugge die hier vandaag wegens ziekte helaas niet kan zijn, een pleidooi voor een samenwerking tussen erfgoed instellingen en musea. (2)  Hij benadrukt vooral dat beide groepen wellicht van elkaar kunnen leren. De musea van de kunstenaars, maar de kunstenaars ook van de musea. Als voorbeeld noemt hij het doen van archiefonderzoek. Er is kortom nog veel te onderzoeken en deze  meeting is vooral bedoeld om weer een stap verder te komen, inhoudelijk en praktisch. We willen de projecten evalueren en de basis leggen voor nieuwe samenwerkingsverbanden.

Namens de organisatoren,

Ellie van den Bomen, Birgitta Fijen, Saskia Monshouwer

Met dank aan de gastheer Holger Nickisch en de sponsoren

De provincie Noord-Holland, De Mondriaan Stichting

Literatuur:

1.       Mike Pearson en Michael Shanks, ‘Theatre / Archeologie’ , Routledge, London –New York (2001) 

2.       Manfred Sellink, ‘Kunst en erfgoed: twee gescheiden werelden?’, Bron: <H>art nr.50, 16 april 2009

Projecten en tentoonstellingen:

‘Monumentalisme – geschiedenis nationale identiteit  en geschiedenis’ 28 augustus 2010 t/m 9 januari 2011, in het Stedelijk Museum van Amsterdam, georganiseerd in het kader van de  gemeente aankopen Amsterdam,  curator: Jelle Bouwhuis.

‘Atlas Overstad’, Presentatie maart 2010, een project van Ketter & Co in samenwerking met Kunst en Cultuur Noord-Holland en Cultueel Erfgoed Noord-Holland

‘Wierdijk’, hergebruikt landschap, continuiteit en verandering, Presentatie 2010. Ketter&Co, Irene Fortuyn, Arjan Karssen, Arno Vriends, in opdracht van Provincie Noord-Holland. De uitkomsten hiervan zijn gebruikt bij de ontwikkeling van het voorstel voor het toekomstig functioneren van de Wierdijk.

‘Capturing Metamorphosis’, Tentoonstelling en lezingen programma, 2 september t/m 31 oktober. Allard Pierson Museum /Uva Erfgoedlab,  concept Elana Alexandrova, research en advies Vladimir Stissi en Martine van Kampen

‘The object Lag; The archeology of autonomy’,  24 juli Teylers Museum Haarlem, georganiseerd door de Nieuwe Vide, curator Emily Wiliams