Bij deze een mooi verhaal van Rien Monshouwer met de tekening als lijdraad en motief.
een tekenaar trekt een lijn……….
Sommige van de tekeningen beginnen met een kunstenaar die niet weet wat hij moet tekenen.. Op het lege vel tekenpapier (op zich al een zekere pretentie; immers waarom tekenpapier?), wordt geschreven: een kunstenaar trekt een lijn, maar heeft geen idee waar die eindigen zal.
Merkwaardig toch om daarmee aan te vangen. Je zou tegen de tekenaar willen zeggen: ‘man, begin toch gewoon met tekenen, waar doe je zo moeilijk over?’ Neem desnoods een model, dan is je probleem gelijk opgelost, dan weet je waar je aan toe bent.
Máár, daar zit hem nou juist het probleem; er valt zoveel te tekenen, dat je van de weeromstuit niet weet wat. Hoe maak je, in Godsnaam een keuze? Een mens, een dier, een plant, een voorwerp, een landschap, je vrouw liggend in bad à la Bonnard? Zegt U het maar, onze tekenaar heeft geen idee! Wat zegt U; een zelfportret?
Wat een goed idee zeg, en zo voor de hand liggend. Bovendien heeft het zelfportret een lange traditie, en één die maar al te vaak bewondering afdwingt. Af en toe gaat onze kunstenaar naar het Mauritshuis, daar woont hij niet al te ver vandaan, om weer eens naar de zelfportretten van Rembrandt te kijken. Vooral die als oude man bewondert hij, en het zelfportret als zelfbewuste jonge man bij hem de melancholieke glimlach van een oud geworden jonge man oproept. Ook blijft hij aandachtig kijken naar het zelfportret van Judith Leyster achter haar ezel, en is blij dat de vrouwen onder de grote kunstenaars eindelijk hun welverdiende plaats kunnen innemen.
Om vervolgens verder te dwalen langs de portretten van Hans Memling, Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Hans Holbein, Jan Steen, Johannes Vermeer en vele anderen, in stille bewondering.
Er wordt opnieuw van alles gesuggereerd: ‘een bloeiende plant in de tuin.’ Onwillekeurig moet hij denken aan de prachtige planttekeningen van zowel Henri Matisse als Elsworth Kelly.
Iemand roept: ‘een juffrouw te fiets.’ Nou is de schrijver inderdaad bekend met het schilderij van een naakte mevrouw, op de rug gezien, op een oerdegelijke, ouderwetse damesfiets, fietsend door een oerHollandse straat. Een schilderij van Hendrik Moesman (1909-1988). Een fraai schilderij van nota bene één van de weinige Nederlandse surrealisten.
Geweldig, wat een dag, wat een heerlijke dag, zo vol suggesties over mogelijke onderwerpen. Alleen, ik heb nog steeds geen idee welke te kiezen. Ik raak bedolven onder de vele mogelijkheden.
Goed, ondertussen heeft de tekenaar op zijn lege vel (uitstekend) tekenpapier de volgende zin opgeschreven:: ‘een tekenaar trekt een lijn, maar weet niet zeker waar
die eindigen zal.’
Of, weet onze tekenaar nu wel waar die eindigen zal? Heeft hij daar uiteindelijk toch een beslissing over genomen? Is die lijn buiten het vel tekenpapier geëindigd, en wel op de keukentafel, tussen de rommeltjes die zich op die tafel verzameld hebben. Om daar zijn plek in te nemen, en beschreven te worden als een deel van een potloodstreep die op een keukentafel terecht gekomen is.
De Franse kunstenaar Daniel Spoerri verklaarde ooit zijn ontbijttafel tot kunstwerk, fixeerde de borden met etensresten, de kopjes en kannetjes, volle asbakken, kortom alle overblijfsels van het ontbijt op de gebruikte tafel, en hing het resultaat als schilderij op. Zo zou, met een beetje fantasie, het laatste deel van bovengenoemde potloodstreep op de ontbijttafel van Spoerri terechtgekomen kunnen zijn, en nu zijn leven ergens aan een museummuur slijten.
P.S. Met dank aan de stukjes uit het boek ‘Ik ben geboren‘ (2003), oorspronkelijke titel ‘Je suis né’ (1990) van Georges Perec.
Den Haag, 21 mei 2024
Columns van Rien Monshouwer & Saskia Monshouwer – schrijvers met dezelfde achternaam, maar we zijn geen familie. We zijn naamgenoten, ‘tocayo’ in het Spaans. Ik kom dat woord tegen in een brief van Vibeke Mascini, onderdeel van haar correspondentie met Ella Finer, gepubliceerd onder de titel Silent Whale Letters. Dat Rien en ik besloten hebben om te corresponderen, heeft te maken met onze voorkeuren. Rien is beeldend kunstenaar met een grote liefde voor literatuur. Ik ben een critica met een grote interesse in literatuur en beeldende kunst. Zijn wij de helicopter en de walvis van Vibeke Mascini? Zijn wij de paraplu en de schrijfmachine op de ontleedtafel? Welke frequentie gaat de bandbreedte van onze correspondentie bepalen?
about
monshouwer editions
Saskia Monshouwer is curator en criticus.
Zij schrijft en maakt tentoonstellingen op basis van lang lopend onderzoek.
Het meest recente onderzoek heet ‘Wenden’.
Naar aanleiding van dit onderzoek worden tentoonstellingen, performances en publicaties ontwikkeld.
Alle activiteiten kunnen de start van een samenwerking met andere kunstenaars zijn.
