6.

keppel_entre_entree_4_1024x1024
beeld: Stephan Keppel, 2014 -Entre Entree

Zaterdag 11 januari 2020
volle maan en verduistering

Den 20. ging Lenz durch’s Gebirg. Die Gipfel und hohen Bergflächen im Schnee, die Thäler hinunter graues Gestein, grüne Flächen, Felsen und Tannen. Es war nasskalt, das Wasser rieselte die Felsen hinunter und sprang  über den Weg.  Die Äste der Tannen hingen schwer herab in die feuchte Luft. Am Himmel zogen graue Wolken, aber Alles so dicht, und dann dampfte der Nebel herauf und strich schwer und feucht durch das Gesträuch, so träg, so plump. Er ging gleichgültig weiter, es lag ihm nicht am Weg, bald- auf, bald abwärts. Müdigkeit spürte er keine, nur war es ihm manchmal unangenehm, dass er nicht auf dem Kopf gehen konnte.      

De 20ste liep Lenz door de bergen. De bergtoppen en hoogvlaktes besneeuwd, van de dalen naar beneden grijze steen, groene vlaktes, rotsen en dennenbomen. Het was klam en koud, het water stroomde zacht van de rotsen en spetterde over de weg. De takken van de dennenbomen hingen laag in de vochtige lucht. Aan de hemel dreven grijze wolken, maar alles zo dicht, en toen dampte de mist omhoog en streek zwaar en vochtig door de struiken, zo traag, zo plomp. Hij liep onverschillig verder, het kon hem niets schelen die weg, dan omhoog, dan weer naar beneden. Hij voelde geen vermoeidheid, maar soms stoorde het hem dat hij niet op z’n kop kon wandelen.

 

Als ik ’s nachts niet slapen kan, kijk ik soms tv. Dat wil zeggen ik zoek iets op internet, een flauwe Duitse detective of zo. Maar vannacht liep het anders. Met mijn gedachten bij het wandelen en fietsten was ik weer op Lenz gestoten, een kort verhaal van Georg Büchner (1813-1837), een jong gestorven Duitse dichter die een heel klein, en zeer indrukwekkend oeuvre achter liet.  In Nederland is vooral het verhaal van Woyzeck (Wozzek) bekend omdat het op muziek werd gezet door Alban Berg en verfilmd door Werner Herzog. Lenz is in Duitsland niet minder bekend en niet minder belangrijk; hier wordt voor het eerst een wandeling van iemand met een aanval van schizofrenie beschreven. Bergwandelingen en gekte lijken vanaf dat moment definitief bij elkaar te horen. [1]

Geïnspireerd door die eerste zinnen besluit ik om op Youtube te kijken of Lenz verfilmd is, en ik stuit tot mijn grote genoegen op een bijzondere film van de András Szirtes. [2] De filmer heeft de film zelf geplaatst en excuseert zich dat de Engelse ondertiteling bij een deel van de film ontbreekt.  Misschien moet je weten van het verhaal om onder de indruk te zijn van de filmbeelden, misschien is de nacht een goed moment om naar een dergelijke film te kijken: een eenzame wandelaar, donker haar, 19e -eeuwse kleren, wijde witte bloes, fluwelen jasje; een grenswacht die “jó napot kívánok” zegt. Mens en berg, boom, steen, water en ‘Das lied der Erde’ van Mahler, soms zuiver, soms verwrongen. Dan vrouw en kinderen. En Route 7.

 

 

[1] De belangrijkste prijs voor literatuur in Duitsland de Georg-Büchner Preis,  is vernoemd naar deze schrijver. Ingeborg Bachmann die deze prijs in 1964 ontvangt, neemt een zin uit Lenz als uitgangspunt voor de redevoering die zij ter ere van dit laureaat uitspreekt, Ein Ort fur Zufälle. “Konsequent, konsequent”, sagte dann Lenz, und wenn jemand andrer was sprach: “Inkonsequent, inkonsequent.”

[2] “LENZ 100 min.(1984-1986) with english subtitles 35 mm copie …this is my second feature film… based by the novel Georg Büchner:Lenz…I think the best shooting in the nature: the clouds and the macro micro photography…anyway I am acting Lenz…unfortunately missing the english subtitles on 20 minutes because somebody lost one roll from the film with subtitles…sorry…I hope you will enjoy this experimental feature…”, aldus Andras Szirtes op Youtube.

top of page